Basir, wanda ake kira a likitanci da sunan Hemorrhoids, wata cuta ce da ke shafar jijiyoyin jini na ƙasan hanji da bayan gida. Wannan yanayi na iya faruwa a duk shekaru, amma yawanci mutane masu shekaru 30 zuwa sama suna samun matsala mafi yawa. Basir na faruwa ne lokacin da jijiyoyin jini a bayan gida ko cikin hanji suka kumbura ko suyi laushi, wanda hakan ke haifar da zafi, kumburi, da jini a lokacin bayan gida.
Ana rarraba basir zuwa nau’uka biyu: na ciki da na waje. Basir na ciki yana faruwa ne a cikin hanji kuma galibi ba a gani da ido ba, sai dai idan ya kumbura sosai ko ya fita wajen bayan gida. Basir na waje yana bayyana a wajen bayan gida, inda ake iya gani da hannu ko da kallo. Wannan nau’i na waje yakan haifar da zafi sosai, musamman lokacin da ake zaman dogon lokaci ko bayan yin bayan gida.
Babban dalilin da ke haifar da basir shine karuwar matsa lamba a jijiyoyin jini na hanji. Wannan na iya faruwa saboda abubuwa da dama kamar rashin cin abinci mai kyau, rashin motsa jiki, yawan zama ko tsaye, da kuma matsalolin ciki kamar constipation (wahalar bayan gida) ko diarrhea (zawo). Haka kuma, mata masu ciki na iya samun basir saboda matsin da ciki ke yi a jijiyoyin jini na hanji.
Basir ba wai cuta mai tsanani ba ce da zata kawo hatsari kai tsaye, amma idan ba a kula da shi ba, zai iya haifar da matsaloli masu yawa. Rashin magani na iya janyo zubar jini mai yawa, rashin jin daɗi, kumburin da ba ya raguwa, da kuma matsalolin fata kamar kuraje ko ulcer a wajen bayan gida. Saboda haka, yana da muhimmanci a fahimci alamomin basir da hanyoyin maganinsa tun da wuri.
![]()
2. Alamomin Basir
Basir na da alamomi da yawa wadanda mutum zai iya lura da su tun da wuri. Fahimtar wadannan alamomi yana taimakawa wajen samun magani kafin cutar ta yi tsanani. Ga wasu daga cikin alamomin basir:
Jin zafi da rashin jin daɗi
Mutane da dama da ke fama da basir suna jin zafi a wajen bayan gida, musamman bayan yin bayan gida ko dogon zama. Wannan zafi na iya zama mai tsanani ko kadan, kuma yana iya sa mutum ya ji rashin jin daɗi a kullum.Jin jini a bayan gida
Wannan shi ne daya daga cikin alamomin farko da yawa ke gane basir. Yawanci jini na bayyana a lokacin bayan gida, galibi a saman bayan gida ko akan bayan gida. Idan basir na waje ne, wani lokacin za a ga jini yana kwarara daga kumburin basir.Kumburi ko kuraje a wajen bayan gida
Basir na waje yakan haifar da kumburi ko kuraje a wajen bayan gida. Wannan kumburi yakan zama mai tauri ko laushi, kuma yana iya haifar da jin zafi ko kaikayi. A wasu lokuta, kumburin zai iya yin ja ko mai ruwan jini.Kaikayi ko jin zafi a wurin
Wasu lokuta basir na haifar da kaikayi ko jin zafi a wajen bayan gida, musamman idan an wanke wurin da ruwan zafi ko kuma bayan dogon zama. Rashin tsafta ko zufa na iya kara tsananta wannan kaikayi.Fitar wani abu daga bayan gida (Prolapse)
A lokuta na basir mai tsanani, wani ɓangaren basir na ciki yakan fito daga bayan gida, wanda ake kira prolapsed hemorrhoid. Wannan yana iya zama abin damuwa sosai, musamman idan yafi girma ko ya makale a wajen bayan gida.Jin matsin jiki a ciki
Wasu mutane suna jin wani nauyi ko matsin jiki a cikin hanji ko wajen bayan gida. Wannan yana nuna cewa jijiyoyin jini na kumbura ko suna cikin matsala.
Fahimtar waɗannan alamomi yana taimaka wa mutum wajen nemo magani tun da wuri. Rashin daukar mataki kan iya janyo karuwar zafi, ƙarin kumburi, da kuma matsalolin fata.
Karanta:
3. Hanyoyin Magance shi
Maganin basir yana da hanyoyi da dama, kuma zabi ya danganta da irin nau’in basir da tsanani. Akwai hanyoyi uku na magani: magungunan gargajiya, magungunan likita, da kuma jiyya ta tiyata.
3.1 Magungunan gida (Natural/Home Remedies)
Yawancin mutane suna fara maganin basir ne ta hanyar amfani da magungunan gida kafin su nemi likita. Wasu daga cikin waɗannan hanyoyin sun haɗa da:
Wanka da ruwa mai dumi (Sitz Bath):
Yin wanka da ruwa mai dumi na taimakawa wajen rage zafi da kumburi a wajen bayan gida. Ana iya yin wannan sau sau da rana, musamman bayan yin bayan gida.Amfani da aloe vera ko man zaitun:
Aloe vera na da sifa mai rage kumburi da zafi. Ana shafa gel din aloe vera a wajen basir don rage jin zafi. Haka nan, man zaitun na taimakawa wajen sassauta fata da rage kaikayi.Abinci mai fiber:
Cin abinci mai fiber kamar kayan lambu, ‘ya’yan itatuwa, da hatsi na taimakawa wajen saukaka bayan gida. Wannan na rage matsin da ke sanya basir ya kara tsanani.Shan ruwa mai yawa:
Shan ruwa akai-akai na taimakawa wajen hana constipation, wanda shi ne babban dalilin basir.
![]()
3.2 Magungunan likita (Pharmaceutical Treatment)
Idan basir ya fara tsananta ko kuma magungunan gida basu isa ba, likita zai iya bada magunguna masu rage kumburi da zafi. Wasu daga cikin magungunan likita sun haɗa da:
Creams da ointments:
Wadannan suna taimakawa wajen rage zafi, kaikayi, da kumburi. Ana shafawa a wajen basir kai tsaye.Suppositories:
Ana saka su a cikin hanji don taimakawa wajen rage kumburi da jin zafi.Painkillers:
Lokacin da basir ya haifar da zafi mai tsanani, likita na iya bada maganin rage zafi kamar paracetamol ko ibuprofen.
3.3 Jiyya ta tiyata (Surgical Treatment)
A lokuta masu tsanani, musamman idan basir ya zama mai prolapse ko yakan zubar da jini sosai, tiyata na iya zama dole. Akwai hanyoyi daban-daban na tiyata:
Hemorrhoidectomy:
Wannan shine cire basir gaba daya ta hanyar tiyata. Yana da matukar tasiri wajen magance basir mai tsanani.Stapled hemorrhoidopexy:
Ana amfani da wannan hanya wajen gyara basir na ciki da ya fito wajen bayan gida (prolapsed hemorrhoid) ba tare da yanke sassa da yawa ba.Laser Treatment:
Sabuwar hanyar amfani da laser don rage kumburi da cire basir ba tare da yankan sassa masu yawa ba. Wannan hanya na rage zafi da warkarwa cikin sauri.
Maganin basir yana bukatar hakuri da bin shawarar likita. Yin amfani da magungunan gida na iya taimakawa sosai, amma idan alamomi sun yi tsanani, ya zama dole a nemi likita don kauce wa matsaloli masu tsanani.
Karanta:
Zogale: Sinadaran Sa da Amfanin Sa ga Lafiyar Jiki
ZUMA: Amfanin Ta, Hanyoyin Samar Da Ita, Da Muhimmancin Ta Ga Lafiya
4. Abubuwan da Ake Bukata a Guji
Domin rage ciwon basir da hana ya kara tsanani, akwai abubuwa da mutum ya kamata ya guje wa a rayuwarsa ta yau da kullum. Waɗannan abubuwa sun haɗa da:
4.1 Abubuwan da ke ƙara ciwo
Dogon zama ko tsaye:
Zama dogon lokaci a ofis, mota, ko a gida na iya ƙara matsin da ke a jijiyoyin jini na hanji. Wannan na kara kumburi da zafi.Hawan nauyi da nauyi mai tsanani:
Dagawa ko ɗaukar nauyi mai yawa na kara matsin a cikin hanji, wanda ke sa basir ya tsananta.Yawan amfani da magungunan laxatives:
Wani lokacin, mutane suna amfani da magungunan bayan gida don saukaka ciki, amma yawan amfani na iya lalata hanji da kara matsaloli.
4.2 Abinci da halaye masu taimako
Abinci mai fiber:
Kamar yadda aka ambata a baya, cin abinci mai fiber yana taimakawa wajen saukaka bayan gida da rage matsin da ke haifar da basir.Shan ruwa akai-akai:
Wannan yana rage constipation da taimakawa wajen lafiyar hanji.Guji cin abinci mai yaji ko mai kitse sosai:
Abinci mai yaji ko mai kitse na iya kara kaikayi da zafi a wajen basir.Motsa jiki:
Yin motsa jiki akai-akai yana kara lafiyar jijiyoyin jini da rage matsin da ke haifar da basir. Hanya mai kyau ita ce tafiya, iyo, ko motsa jiki mai sauki.Tsafta:
Tsaftace wurin bayan gida sosai bayan yin bayan gida na taimakawa wajen rage kaikayi da kumburi. Ana iya amfani da ruwa mai dumi ko sabulun da ba zai yi tsami ba.Rage dogon zama:
Daukar lokaci a tsaye ko motsa jiki bayan dogon zama na rage matsin da ke haifar da basir.
![]()
5. Shawarwarin Likita da Rigakafi
Duk da cewa basir ba cuta mai haɗari kai tsaye ba ce, yana da muhimmanci a bi shawarwarin likita da matakan rigakafi don hana cutar ta tsananta.
5.1 Lokacin da ya kamata a ga likita
Idan mutum ya lura da alamomin basir kamar:
Zubar jini mai yawa daga bayan gida
Zafi mai tsanani da ba ya raguwa
Kumburi ko kuraje da suka makale wajen bayan gida
Matsalolin fata kamar ulcer ko infections
Ya kamata a gaggauta ganin likita.
Likita zai iya yin gwaje-gwaje don tabbatar da cewa zubar jini ba saboda wata cuta mafi tsanani ba ce. Bayan haka, zai bada shawarar magani da ya dace da yanayin basir ɗin mutum.
5.2 Matakan rigakafi
Rigakafi shi ne hanya mafi sauƙi da tasiri wajen hana basir ko hana ya kara tsanani. Ga wasu matakai:
Cin abinci mai fiber da shan ruwa:
Cin kayan lambu, ‘ya’yan itatuwa, da hatsi, da shan ruwa akai-akai na taimakawa wajen sauƙaƙe bayan gida da rage matsin da ke haifar da basir.Guje wa dogon zama:
Daukar lokaci a tsaye ko motsa jiki akai-akai yana rage matsin a jijiyoyin jini na hanji.Motsa jiki:
Yin motsa jiki mai sauƙi kamar tafiya, iyo, ko motsa jiki a gida na taimakawa wajen lafiyar jiki gaba ɗaya da rage yiwuwar basir.Tsaftar bayan gida:
Tsaftace wurin bayan gida da ruwa mai dumi da sabulu mara tsami yana rage kaikayi da kumburi.Hana ɗaukar nauyi mai yawa:
Dagawa ko ɗaukar nauyi mai yawa na iya ƙara matsin da ke haifar da basir.
Yin haɗin waɗannan matakai na rigakafi tare da magunguna na gida ko na likita yana rage yiwuwar dawowar basir kuma yana taimakawa wajen samun sauƙi mai ɗorewa.
6. Kammalawa
Basir wata cuta ce da take shafar jijiyoyin jini na hanji da bayan gida, kuma tana haifar da zafi, kumburi, jini, da rashin jin daɗi. Duk da cewa ba ta kai ga haɗari kai tsaye ba, rashin kulawa da basir na iya janyo matsaloli masu tsanani kamar zubar jini mai yawa, kuraje, ko ulcer.
Maganin basir yana da hanyoyi da dama, daga magungunan gida kamar wanka da ruwa mai dumi, shafa aloe vera, cin abinci mai fiber, zuwa magungunan likita kamar creams, suppositories, da painkillers. A lokuta masu tsanani, tiyata na iya zama dole.
Guje wa abubuwa masu ƙara tsananta basir, kamar dogon zama, ɗaukar nauyi mai yawa, cin abinci mai kitse da yaji sosai, da rashin tsafta, yana taimakawa sosai. Haka kuma, bin shawarwarin likita da matakan rigakafi na tabbatar da sauƙi mai ɗorewa.
A karshe, fahimtar basir, gane alamominsa tun da wuri, da bin hanyoyin magani da rigakafi na taimakawa wajen rage ciwo, hana tsanantawa, da inganta rayuwa. Duk wanda yake fama da basir ya kamata ya kula da lafiya, ya nemi shawarar likita, kuma ya bi matakan rigakafi a kullum.
Author Profile
- Ibrahim Buhari
- IBRAHIM BUHARI Shahararren marubuci ne game da sana'oi, Digital Skills da sauransu shine kuma shugaban kamfanin HS Global Wato Shugaba a Wannan Website ta Hausawa Site
Latest entries
GirkiJanuary 8, 2026Yadda Ake Haɗa Man Gyada
Kiwon LafiyaJanuary 7, 2026MAGANIN BASIR DA ABUBUWAN DA SUKA SHAFI CUTAR
KasuwanciOctober 23, 2025Lambar TIN a Nigeria: Ma’ana, Amfani da Yadda Ake Mallakar ta
Kiwon LafiyaOctober 22, 2025Zogale: Sinadaran Sa da Amfanin Sa ga Lafiyar Jiki





